اين جشن در ماه پارسي «دي» می باشد که نام آفريننده در زمانهای پيش از زرتشتيان بوده است که سپس به نام آفريننده نورخوانده شد،همان که در زبان انگليسي "day"خوانده ميشود.

يلدا و جشنهاي مربوطه که در اين شب برگزار مي شود،يک سنت باستاني است.يلدا يک جشن آريايي است و پيروان ميتراييسم آن را از هزاران سال پيش در ايران برگزار مي کرده اند.يلدا روز زايش ميترا يا مهر(خورشيد) است.اين جشن به اندازه زماني که مردم فصول را تعيين کردند کهن است.

نور،روز و روشنايي خورشيد،نشانه هايي از آفريدگار بود در حالي که شب ،تاريکي و سرما نشانه هايي از اهريمن. مشاهده تغييرات مداوم شب و روز مردم را به اين باور رسانده بود که شب و روز يا روشنايي و تاريکي در يک جنگ هميشگي به سر مي برند.روزهاي بلندتر روزهاي پيروزي روشنايي بود درحالي که روزهاي کوتاه تر نشانه اي از غلبه تاريکي.
براي در امان بودن از خطر اهريمن،در اين شب همه دور هم جمع مي شدند و با برافروختن آتش از خورشيد درخواست تندرستی و برکت مي کردند.

آيين شب يلدا يا شب چله، خوردن آجيل ، هندوانه، انار و شيرينی و ميوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی می باشند. در اين شب هم مانندجشن تيرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است و مردم با شکستن گردو از روی پوکی و يا پری آن، آينده گويی می کنند.