روز ۸ مارس، همزمان با روز بزرگداشت زن، ايرانيان باستان هم جشن ويژه ی زنان يا سپندارمذ را برای سپاسگزاری از مهربانی و فروتنی زنان برگزار ميکردند.
دكتر «كورش نيكنام» دكتراي فلسفه ی زرتشت در اين مورد با اشاره به جايگاه ارزشمند زن در فرهنگ ايران باستان می گويد: در آيين زرتشت ۲۹ بهمن، پنجمين روز از ماه اسفند محسوب می شود و در اين آيين هر روز با نامی ويژه مشخص شده است.
همچنين نام ۱۲ ماه نيز در بين نامهای ۳۰ روزه وجود دارد و نام هاي دوازده گانه ماه با دوازده ماه از نام روزها مشترك هستند كه در هر ماه زرتشتيان برابر شدن روز و ماه را جشن مي گيرند.
دکتر نيكنام همچنين در مورد نامگذاري روز زن در آيين زرتشت افزود: در دين ما، روز سپندارمذ (روز آرمان مقدس) به عنوان روز از خود گذشتگی، فداكاری و فروتني نامگذاري شده و از آنجا كه اين احساس پاك بيشتر در وجود و سرشت زنان يافت مي شود، در پنجمين روز اسفند در آئين زرتشتي، مقام والاي زنان گرامی داشته مي شود.
برپايه سنتی باستاني، مردان و فرزندان زرتشتی در روز سپنته آرمئيتي كه نشانه ی ايمان، مهر و محبت و پشتيبان زنان نيك است، به همسران و مادران خود پيشکش هايی می دهند و مراسم جشن و شادی در اين روز برپا شده و به اين ترتيب از محبت و مهرباني زنان سپاسگزاري مي شود.
در اين روز ويژه ، همچنين انجام كارهاي خانه بر عهده ی مردان است و زنان با پوشيدن لباس هاي نو، مورد بزرگداشت قرار مي گيرند. در مراسم جشن اسفندگان در آيين زرتشت همچنين زنان پاكدامن و پرهيزگار كه به تربيت فرزندان نيك پرداخته و اين فرزندان به عنوان شخصي نيك شناخته شده اند، تشويق مي شوند.
بايد دانست که روز "سپندارمذ" واژه اوستايى آن "سپنته آرميتى" ميباشد و به معنى «فروتنی مقدس» مى باشد و فرشته ی سپندارمذ در عالم معنوى سمبول عشق و محبت و تواضع بوده و در عالم مادى، نگهبانى زمين با اوست .
همچنين "امشاسپندان " به عنوان شش فرشته ی مقرب الهى به دو جنس مرد و زن تقسيم شده اند که برابرى در نزد آنان کاملا حفظ شده است. «وهومن»،«ارديبهشت» و«شهريور» به عنوان نماد مردانه و «سپندارمزد» ، «خورداد» و «امرداد» به عنوان نماد زنانه شناخته مى شوند.
نکته ی مهم: چرا برگزاري جشن ها براي زرتشتيان اهميت زيادي دارد؟
دين زرتشت، دين و آيين های شادمانی ست و وظيفه ی شاد بودن و نشاط داشتن از بايسته های ديني است. بنابراين به مناسبت هاي گوناگون تاريخي، ديني و رويدادهاي طبيعي از گذشته هاي دور در سنت ايرانيان جشن هايي شكل گرفته که شادی را در زندگی انسانها زنده نگاه دارد.
جشن از واژه «يزت» به معناي نيايش كردن و سپاسگزاري از اهورا مزدا آمده است. در كتاب «آثارالباقيه» به نقل از ابوريحان بيروني آمده است كه: «شمردن شمار جشن هاي ايران همانند شمار كردن آبگذرهاي يك سيلاب غيرممكن است.».
ايرانيان باستان عقيده داشتند كه شادى از بخشش هاى اهورايى و اندوه از پديده هاى اهريمنى است. آنان غم را نمى شناختند و حتا در سوگ كسى نيز به اندوه نمى نشستند و شيون و زارى را گناهى بس بزرگ مى شمردند، از اين رو مى كوشيدند تا هميشه شاد باشند و در هر فرصتى جشنى سزاوار مى آراستند و با گرد هم آيى به شادمانى و سرور مى پرداختند.
شادیی بقدری در آئين ايرانيان اهميت دارد که زرتشت در گاتها ميگويد: "ای اهورا مزدا برای پيروز شدن به من شادی و خرد بده"
