تبديل نوشتار يك كتاب به داده هاى ديجيتال هرگز كار آسانى نيست: هر برگ از کتاب كتاب بايد جداگانه تصويربردارى (اسكن) شده و سپس نوشتار آن در قالب يك فايل كامپيوترى به فايل هاى مربوط به صفحات ديگر افزوده شود.
تا اين اواخر، فرايند «ديجيتالى كردن كتاب» يك فرايند آهسته و بسيار خسته كننده بود و انجام آن غالباً به كشورهايى مانند فيليپين يا هند واگذار مى شد ولی امروزه اما چند شركت درصدد توليد روبات هاى اسكن كننده كتاب برآمده اند.
يك مدل سوئيسى از اين ماشين خودكار در استانفورد قادر است بيش از ۱۰۰۰ صفحه كتاب را در يك ساعت تصويربردارى كند و قيمت آن از نيم ميليون دلار فراتر نمى رود.
نسخه ی آمريكايى اين روبات ها ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار دلار قيمت دارد و نمونه اى از آن براى نخستين بار بوسيله متصديان «كتابخانه همگانی راچستر» در نيويورك خريدارى شده است.
تلاش براى خلق سيستم هاى تصويربردارى ارزان تر در ساير مجامع علمى و كتابخانه اى آمريكا ادامه دارد اما نكته اينجا است كه حتى با بهره گيرى از اين فناورى، ديجيتالى كردن كتاب هاى موجود سال ها به طول خواهد انجاميد و هزينه فراوانى را نيز در پى خواهد داشت.
استانفورد بتازگى هزينه ی ديجيتالى كردن كتابخانه ۸ ميليون جلدى اش را ۲۵۰ ميليون دلار برآورد كرد. برخى شايد تبديل كتاب هاى چاپى به داده هاى زودگذر را گامى به عقب در راستاى حفظ و نگهدارى ميراث علمى به شمار آورند، اما حقيقت چيز ديگرى است: كتابخانه هاى امروزى لزوماً مخازن قابل اعتمادى براى پاسداشت كتاب ها نيستند.
مثلاً كتابخانه بزرگ اسكندريه كه گفته مى شود سابقه فعاليت آن به حدود سه قرن پيش از زادروز مسيح برمى گردد و صدها هزار كتيبه ارزشمند را در خود جاى داده است بارها طى هزاره اول پس از ميلاد دچار آسيب و ويرانى شده و بدين ترتيب بسيارى از نوشته هاى پيشينيان را به نابودى سپرده است.
البته موانع بزرگى همچون قانون «حق مالكيت معنوى» (كپى رايت) كه امروزه براى پشتيبانى از ناشران و نويسندگان حرفه اى كتاب هاى چاپى وضع شده است بر سر راه ديجيتالى كردن علوم بشر خودنمايى مى كند كه به نظر مى رسد بايد چاره اى اساسى براى آن انديشيده شود.
