سياره هاي منظومه شمسي همچون فرزندان خورشيد هستند؛ سياره هايي گوناگون و جالب که با شناخت هر يک از آنها با اين خانواده بيشتر آشنا مي شويم. دومين سياره ازهشت سياره منظومه شمسي، زهره (ونوس، ناهيد، آناهید یا آناهیتا) نام دارد؛ سياره يي کم و بیش هم اندازه زمين و همچنين نزديک ترين سياره به زمين است و ما آن را به نام خواهر دوقلوي زمين مي شناسيم.
اين سياره با اينکه از سياره عطارد (تير) نخستين سياره منظومه شمسي نسبت به خورشيد دورتر است، اما گرم ترين سياره منظومه شمسي است. اين امر به اين سبب است که زهره داراي جو بسيار غليظي است؛ جوي که گرما را در خود نگه مي دارد (اين پديده را به نام اثر گلخانه يي مي شناسيم) و موجب مي شود بيشتر گرما و انرژي در سياره بماند و کمتر به فضا منتقل شود. زهره جوي غني از دي اکسيدکربن (حدود 95 درصد) دارد. به خاطر وجود چنين ابرهاي غليظي از دي اکسيدکربن که تمام سياره با آن پوشيده شده است، با نور مرئي امکان دیده سطح آن نيست.
ما براي بررسي و نقشه برداري از سطح زهره مجبوريم امواج رادار را به سطح سياره بفرستيم و با بررسي انعکاس آنها نقشه هايي تهيه و سپس آنها را تحليل کنيم. همچنين وجود همين جو غليظ است که موجب بازتاب زياد نور خورشيد از زهره مي شود، به طوري که اين سياره در مواقعي پرنورتر از ديگر سياره ها و پس از ماه، درخشان ترين جرم در آسمان شب مي شود.
زهره و عطارد را سياره هاي زيرين مي ناميم، زيرا اين دو سياره میان زمين و خورشيد قرار گرفته اند. اين وضعيت موجب شده زهره و عطارد مانند ماه گاهي به صورت هلال و گاهي به صورت يک قرص کامل ديده شوند و در واقع داراي فازهاي (تغييراتي که در شکل و اندازه، مانند ماه اتفاق مي افتد) مختلفي باشند.
به دليل قرار گرفتن عطارد و زهره بين زمين و خورشيد هر دو سياره تنها در زمان غروب يا طلوع خورشيد قابل ديدن در آسمان زمين هستند. در دوران باستان و پیش از آنکه موقعيت سياره زهره را به صورت دقيق شناسايي کنند، جرمي که حوالي زمان طلوع خورشيد در آسمان بود فسفر (به معناي جسم تابنده) و جرمي را که در هنگام غروب در آسمان قرار داشت «هسپروس» (به معناي ستاره شامگاهي) مي ناميدند.
قطر سياره زهره تقريباً 644 کيلومتر از قطر زمين کمتر است. جرم آن حدود چهارپنجم جرم زمين است و به همين دليل گرانش روي سطح زهره 12 درصد نسبت به گرانش روي زمين کمتر است. به اين ترتيب مثلاً اگر وزن شخصي روي زمين هزار نيوتن باشد، در سياره زهره وزنش به 880 نيوتن خواهد رسيد.
فاصله ميانگين زهره از خورشيد 108 ميليون کيلومتر است. هر 225 روز زميني طول مي کشد تا زهره يک دور کامل به گرد خورشيد بگردد و يک سال زهره حاصل شود. گردش اين سياره به دور خودش هر 243 روز زميني طول مي کشد. در اينجا متوجه مي شويم گردش سياره به دور خودش (243 روز زميني) بسيار آهسته و آرام است و از گردشش به دور خورشيد (225 روز زميني) بيشتر طول مي کشد.
اين سياره (زهره) با ميانگين سرعت ۳۵ کيلومتر در ثانيه در مدار تقريباً دايره يي خود، به دور خورشيد مي چرخد. روي سطح زهره دره ها و دهانه هاي آتشفشاني زياد و راه هايي که جريان هاي مواد مذاب را در خود جاي داده اند و اکنون سرد شده است، هست.
نشانه هاي کمي از برخوردهاي سنگ هاي آسماني با سطح زهره وجود دارد، زيرا به دليل داشتن جوي ضخيم، زماني که جسمي بر اثر گرانش سياره به سمت آن کشيده مي شود و وارد جوش مي شود، در اثر اصطکاک زياد با مولکول هاي جو مي سوزد و به سطح سياره نمي رسد. گردش زهره به دور خودش برخلاف زمين (که پاد ساعتگرد مي چرخد)، ساعتگرد است. به اين ترتيب اگر ما روي سطح سياره باشيم خورشيد از غرب طلوع و در شرق غروب مي کند.
سياره زهره همچون عطارد ماهی ندارد. سرعت حرکت ابرهاي آن در بالاترين سطح سياره حدود 360 کيلومتر در ساعت است. همچنين فضاپيماهايي که وارد جو زهره شده اند، آذرخش هايي در بين ابرهاي اين سياره دیده اند.
سطح سياره زهره علاوه بر اينکه بسيار داغ است، فشار بسيار زيادي هم دارد. فشار در سطح اين سياره حدود 90 برابر فشار در جو زمين است و ميانگين دماي زهره در سطح آن 482 درجه سانتيگراد است. با وجود چنين فشار و دماي بالايي بسيار بعيد است که موجود زنده يي بتواند روي آن دوام بياورد.
حتي سطح نشيناني که روي سطح زهره فرود آمدند تا با عکس ها و تحليل هايي از خاک سياره اطلاعات بيشتري جمع آوري کنند، نتوانسته اند مدت زيادي روي سطح سياره دوام بياورند. تا به حال بيشتر از 20 کاوشگر بدون سرنشين براي بررسي هاي دقيق و گوناگون به سمت زهره فرستاده شده است.
