ورزشکاران علاقه زیادی به کسب طلاعات در مورد آنتی اکسیدانها دارند.زیرا آنها باعث افزایش توان آنها در حین ورزش و نیز ترمیم بهتر پس از ورزش میشود. هدف از این مقاله این است که بدانیم آنتی اکسیدانها چه نقشی در انجام فعالیتهای ورزشی دارند.
ورزش و تخریب اکسیداتیو
ورزشهای استقامتی 10-30 برابر حالت عادی مصرف اکسیژن را افزایش میدهند که این مسئله ساخت رادیکالهای آزاد و در نتیجه تخریب عضلات و سایر بافتهای بدن را افزایش میدهد.بنابراین چگونه یک ورزشکار میتواند از خود بر علیه رادیکالهای آزاد ناشی از ورزش محافظت کند؟ آیا ورزشکاران باید مقادیر زیادی آنتی اکسیدان مصرف کنند؟
به دلیل اینکه امکان اندازه گیری مستقیم رادیکالهای آزاد در بدن وجود ندارد دانشمندان با اندازه گیری محصولات فرعی ناشی از رادیکالها ی آزاد (مانند چربی های پر اکسید شده) مقدار تاثیر آنها را در بدن می سنجند که روش علمی خاصی دارد.
وزش و فعالیت بدنی منظم سیستم دفاعی بدن را تقویت کرده ودر برابر رادیکالهای آزاد ناشی از ورزش از بدن محافظت میکند.این تغییرات به آهستگی اتفاق میافتد و بدن را نسبت به شرایط گوناگون ورزشی عادت میدهد.
به همین دلیل باید به طور پیوسته و منظم ورزش کرد نه به طور دلخواه .به عبارت دیگر انجام ورزش شدید در کسانی که به طور منظم ورزش نمی کنند و به آن عادت ندارند به دلیل افزایش رادیکالهای آزاد سیستم دفاعی بدن در هم میشکند و باعث تخریب بافتهای بدن میشود. مکمل دهی آنتی اکسیدان ها در ورزشکاران حرفه ای یعنی افرادی که به طور دائم و پیوسته ورزش می کنند موثر و مفید است نه افرادی که به طور دلخواه ورزش میکنند.
بنابراین کسی که در طی هفته فعالیت زیادی نداشته و بیشتر کارهای او به صورت نشسته بوده اگر بخواهد آخر هفته یک مرتبه در یک مسابقه ورزشی سنگین شرکت کند این ورزش بیشتر برای او ضرر دارد تا اینکه فایده داشته باشد.
عوامل گوناگون زیادی در میزان تخریب سلولی توسط رادیکالهای آزاد ناشی ازورزش دخالت دارند که شامل شدت ورزش برنامه غذایی ورزشکار و نوع ورزش است.
آیا مکمل دهی آنتی اکسیدان ها میتواند از تخریب عضلانی ناشی از ورزش پیشگیری می کند یا ترمیم پس از ورزش را تقویت کند؟
اگر چه مشخص است کمبود ویتامین باعث ایجاد مشکلاتی در تمرینات ورزشی و ترمیم پس از ان میشود ولی تاثیر مکمل های آنتی اکسیدانی در یک ورزشکار تندرست با تغذیه مناسب هنوز مورد بحث است.بیشتر مطالعات نشان داده که افزایش دریافت ویتامین E بدن را در مقابل استرس اکسیداتیو ناشی از رادیکالهای آزاد مصون میدارد.
همچنین باعث ترمیم بهتر و سریعتر پس از ورزش میشود البته مقدار این ویتامین برای تاثیر مشخص نیست.
اگر برنامه غذایی ورزشکار مناسب و متعادل باشد به مقدار کافی ویتامین E را تامین خواهد کرد ولی در بعضی افراد علاوه بر غذا نیاز به دریافت مکمل اضافی است.ولی هنوز تاثیر مکمل های آنتی اکسیدانی بر بدن مشخص و یکسان نشده است.
مکمل دهی ویتامین E نیز در ورزشکاران حرفه ای یعنی افرادی که به طور دائم و پیوسته ورزش میکنند توصیه میشود نه افرادی که به طور دلخواه ورزش میکنند.
مصرف چه مقدار مکمل کافی است؟
هرچند تاثیر مفید آنتی اکسیدانها بر تندرستی بدن یکسان شده است ولی توصیه نشده که حتما از مکمل های آنها استفاده شود.
در ابتدا تصور میشود مکمل های آنتی اکسیدانی بی ضرر هستندولی بعد ها متوجه خواهید شد که دریافت دوز بالا و طولانی مدت این مکملها برای بدن مضر است و باعث مسمومیت ویتامینی در بدن میشود.
ویتامین ث و بتاکاروتن در مقادیر طبیعی خود در بدن نقش آنتی اکسیدانی دارند ولی مقادیر بالای آنها خود زمینه ساز اکسیداسیون خواهد بود.
هیچگاه خود سرانه و بدون مشورت با پزشک مکملهای ویتامینی و مواد معدنی را مصرف نکنید چون ممکن است اثرات سوء داشته باشد.
دریافت مقدار زیاد یک ماده مغذی به صورت مکمل بدون اطلاع از تمامی عوارض آن باعث بهم خوردن تعادل بدن خواهد شد.
توصیه های مهم:
• یک برنامه ورزشی منظم و پیوسته داشته باشیدو روزانه 5 واحد سبزی و میوه مصرف کنید.این کار باعث تقویت سیستم آنتی اکسیدانی بدن شما میشودو با دریافت میوه و سبزی مواد لازم برای این سیستم فراهم میگردد.
• افراد کم تحرک نباید به طور ناگهانی ورزش شدیدی را انجا م دهند چون این کار باعث افزایش استرس و اکسیداتیو در آنها میشود.استرس اکسیداتیو یعنی تخریب عضلانی ناشی از افزایش رادیکالهای آزاد در بدن پس از یک فعالیت شدید و ناگهانی .
• هرگز بیش از حد مکمل مصرف نکنید.
• ورزشکاران حرفه ای برای فعالیتهای شدید ورزشی یا مسابقات تحت نظر پزشک میتوانند مکمل ویتامین E را چندین هفته قبل و پس از مسابقه مصرف کنند.
• همواره مراقب توصیه های FDA (سازمان غذا و دارو در امریکا) در مورد مکمل مصرفی خود باشید.
